Cisza po burzy. Dlaczego dopada nas „Syndrom Opadniętego Kurzu” i czy to normalne?

Znasz ten moment? Zamykasz drzwi za ostatnim gościem. Wkładasz ostatni talerz do zmywarki. W domu zapada cisza.

Patrzysz na choinkę, która nagle wydaje się jakaś mniej magiczna niż jeszcze trzy dni temu. Zamiast ulgi czujesz dziwny, trudny do nazwania ciężar. Smutek? Rozdrażnienie? Apatia?

Przecież święta były udane. Nikt się nie pokłócił, jedzenie smakowało, prezenty trafione. Skąd więc to poczucie pustki?

Spokojnie. Nie jesteś niewdzięczny. To, co czujesz, jest naturalną reakcją organizmu na zmianę bodźców. W psychologii nazywamy to często „post-holiday blues”, a ja lubię określać to mianem Syndromu Opadniętego Kurzu.

Co ważne, to nie jest „tylko w Twojej głowie”. Mamy na to dowody w badaniach.

1. Efekt zanikania (Fade-out effect) - czyli dlaczego urlop tak krótko działa?

Wydaje nam się, że po kilku dniach świątecznego wolnego powinniśmy wrócić do pracy z naładowanymi bateriami, które starczą na tygodnie. Rzeczywistość jest inna i często wywołuje w nas poczucie winy („znów jestem zmęczony, a dopiero miałem wolne”).

Tymczasem nauka mówi jasno: to normalne.

Badaczka Jessica de Bloom z Uniwersytetu w Groningen (Holandia) poświęciła lata na analizę tego, jak wypoczynek wpływa na nasze zdrowie i samopoczucie. Jej metaanaliza (przegląd wielu badań naukowych) doprowadziła do wniosku, który może Cię zaskoczyć.

Odkryła ona zjawisko zwane „Fade-out effect” (efekt zanikania). Okazuje się, że pozytywne skutki urlopu - takie jak lepszy nastrój, mniejsze napięcie czy wyższa energia, znikają zazwyczaj w ciągu pierwszego tygodnia po powrocie do rutyny.

Twój nagły spadek nastroju na początku stycznia nie świadczy o Twojej słabości. Świadczy o tym, że Twój organizm po prostu wrócił do „ustawień fabrycznych” szybciej, niż byś sobie tego życzył.

2. Statystyki nie kłamią. Nie jesteś z tym sam

Często wydaje nam się, że wszyscy wokół wchodzą w Nowy Rok z energią rakiety, a tylko my mamy ochotę zaszyć się pod kołdrą. To iluzja, którą karmią nas media społecznościowe.

Organizacja National Alliance on Mental Illness (NAMI), zajmująca się zdrowiem psychicznym, przeprowadziła szerokie ankiety dotyczące samopoczucia w okresie świąteczno-noworocznym. Wyniki są jednoznaczne i dają do myślenia:

Aż 64% badanych przyznało, że okres ten wiąże się u nich z pogorszeniem samopoczucia (tzw. holiday blues). Jako główne przyczyny podawano presję finansową, napięcie emocjonalne oraz poczucie samotności lub straty, które paradoksalnie nasila się w momentach, gdy „powinniśmy” być szczęśliwi.

Zatem jeśli czujesz się teraz gorzej - jesteś w większości, a nie w mniejszości.

Jak sobie pomóc? Instrukcja Obsługi Siebie na styczeń

Skoro wiemy, że spadek nastroju to naturalna biochemia i psychologia, przestańmy z tym walczyć. Zamiast tego spróbujmy podejść do siebie z łagodnością.

• Zadbaj o światło (dosłownie). Styczeń w Polsce to czas deficytu światła słonecznego. Twój zegar biologiczny może być rozregulowany. Jeśli możesz, wyjdź na spacer w godzinach południowych, choćby na 15 minut. To najprostszy sposób, by dać sygnał mózgowi do produkcji serotoniny.
• Nie rzucaj się na głęboką wodę. Pamiętając o badaniach Jessiki de Bloom (o tym, jak szybko znika efekt wypoczynku), nie planuj rewolucji w pierwszym tygodniu po świętach. Daj sobie czas na „miękkie lądowanie”. Traktuj te dni jako okres przejściowy, a nie start wyścigu.
• Zaplanuj coś małego na luty. Jednym z powodów smutku jest brak „czegoś, na co się czeka”. Święta były wielkim celem, a teraz horyzont wydaje się pusty. Oszukaj ten mechanizm. Zaplanuj małą przyjemność na luty: kino, wyjazd, masaż. Daj swojemu mózgowi nowy punkt odniesienia.

Jeśli czujesz teraz smutek, to paradoksalnie dobra wiadomość. Oznacza to, że przeżyłeś coś, co było dla Ciebie ważne. Pustka jest naturalną konsekwencją pełni.

Daj sobie prawo do tego gorszego tygodnia. Opadnięty kurz w końcu trzeba będzie sprzątnąć, ale nikt nie powiedział, że musisz to robić dzisiaj.